“…Sıkma ve sızma zeytinyağını kızartmalarda kullanmak sakıncalıdır. Kızartma sırasında
besin öğeleri içinde bulunan sağlığa zararlı kimyasal maddeler de ortaya çıkıyor. Bu maddelerin başında AKRİLAMİDLER geliyor. Cips ve patates kızartmalarında çok miktarda oluşarak kansere neden oluyor…”
Dünya’da özelliklede gelişmiş olarak nitelendirilen çok sayıda ülkede
insan sağlığını tehdit eden Şişmanlık- OBESİTE; geri dönüşümsüz hastalıklara- bozukluklara ve erken ölümlere neden olmaktadır.
Son yıllarda
çocuklarımızı ve gençlerimizi şişmanlık denilen evrensel beladan kurtarabiliriz.
Sağlıklı yaşam için
vücudumuzun vazgeçilmez besin öğelerini sıralayalım;
• Proteinler: yumurta
peynir vb.)
• Karbonhidratlar: unlu ve şekerli besinler
meyve vb.)
• Yağlar: -Doymuş(hayvansal kaynaklı-margarinler) yağ asitleri içerenler.
-Doymamış(bitkisel kaynaklı) yağ asitlerini içerenler.
• Mineraller: kalsiyum
potasyum vb.
• Vitaminler: -Suda eriyenler: C ve B vit.- B1-B2-niasin-B6-folikasit-B12.
Yağda eriyenler: D
K vitaminleri
• Su. Ama temiz olanı.
Burada beslenmemizin temel öğelerinden olan yağlardan ve onların doğru ve yanlış kullanımından söz edeceğim. Günlük besin maddelerimizin içinde bulunan yağlar 3 grupta toplanmıştır. Bunlar;
• Doymuş yağlar:hayvansal- iç yağ-domuz yağ-yağlı deri- margarinler
• Tekli doymamış yağlar: zeytinyağı (sızma- sıkma- rafineri)
• Çoklu doymamış yağlar: Ay çiçeği
vücuda enerji sağlayan besinleri doğru kullanmakla sağlıklı ve uzun yaşama şansını yakalayabileceğimizi göstermiştir.
Beslenmemizde
doğru adım atmış oluruz. Almamız gereken kalori değerinin altında kalori alımının günlük aktivitemizi olumsuz etkileyeceğini de bilmeliyiz. Aşırı alımın ise şişmanlık başta olmak üzere çok sayıda tehlikeli sonuçlara yol açacağı da unutulmamadır.
Proteinler
vücudumuzdaki işlemler sırasında kendilerinin var ettiği kalorilerini de harcadıkları için uygun-doğru-yeterli proteinlerle beslenenler kilo almazlar. Günlük protein gereksinimimiz: Kg / 0.5-1.0 gramdır. Gebelik ve süt verme sırasında artacaktır.
Doğru beslenmede ; vücudumuz için gereken enerjinin %10-15’i proteinlerden
değişik organların fonksiyonlarına zarar verir.
Karbonhidratların
çok sayıda hastalık ve bozukluğa neden olur.
Günümüzde
yanlış ve fazla yağ tüketiminin rolü göz ardı edilmemelidir.
Arteriyel kan basıncının yükselmesi
şişmanlık( vücut kitle indeksi; 25-29.9) ve ölümcül şişmanlık(Vücut kitle indeksi; 30 ve üstü) gelişecektir…
İnsan sağlığında ve beslenmesinde çok önemli hatta mucizevi yeri olan zeytinyağı üretiminde Türkiye
zeytin üretiminde de ikinci sıradadır.
Kişi başına tüketim ise 1 kilogramdır. Oysa komşumuz Yunanistan’ da; 20 kilogram
cips ve margarinlerle dünyaya yayan ABD’de bu değerin kişi başına 450 gram olması da şaşırtıcı değildir…
Zeytin yağı; tekli doymamış yağ asidi içermektedir. Kandaki Kolesterol ve Trigliserit değerlerini yükseltmez. LDL ve VLDL(kötü-çok kötü huylu kolesteroller) değerlerini düşürür. HDL( iyi huylu kolesterol) değerini yükseltir.
Zeytin yağı vücudumuzdaki ana damarlarımızda ve kılcal damarlarımızda tıkanmayı-kireçlenmeyi önlemektedir.Kandaki kolesterol-lipit parçacıklarının
ve taneciklerinin oluşmasının önüne geçer.
Kan viskozitesinin (yoğunluğu) artışı görülmez. Böylece
nörolojik hastalıklar ve fizik tedavi hastalıklarının görülme riski de azalacaktır…
Vücudumuzun sağlığı için ana öğelerimiz arasında vitamin ve mineraller
vücut direncinin dengesini sağlarlar. Bizi dış etkenlere karşı korurlar.
Hücrelerimizdeki DNA’ların kansere yol açabilecek değişimini önlerler. Bir diğer değişle ANTİOKSİDAN etkiye sahiptirler. Vitamin ve mineraller çoğunlukla çiğ tüketilen taze sebze
meyve ve salatalarda bulunur.
Yiyeceklerle vücuda alınan en önemli vitaminlerden A
özellikle de zeytinyağına gereksinim vardır.
Zeytinyağı
safra taşları oluşumunu da önlemektedir. Zeytin yağı anne sütü gibi değerlidir. Büyüme ve gelişme evresindeki çocuklarımız ve gençlerimiz için çok değerli bir besin maddesidir…
Sıkma ve Sızma Zeytinyağını kızartmalarda kullanmak sakıncalıdır. Kızartma sırasında
soluğumuzu zorlayan duman ve pis bir kokuya neden olmaktadır.
Bunun yanı sıra
aşırıya kaçmadan kullanılmalıdır.
Sonuç olarak; Ortalama ömrü 50-80 yıl olan kutsal zeytin ağacının ürünü zeytinlerimiz ve onlardan elde edilen zeytin yağı
sağlıklı ve uzun yaşamın ana öğelerinden biridir. Hepimize kutsal zeytin ağacı gibi uzun-sağlıklı-mutlu bir yaşam dileklerimle…
Yazan:Prof. Dr. Yıldız TÜMERDEM
( Çocuk ve Toplum Hekimi Uzmanı)
